Dijkdorp

Inleiding

Een dijkdorp is op of langs een dijk ontstaan. Vaak gaat het om een voormalige zeedijk. De oudste Friese dijkdorpen zijn al in de middeleeuwen gesticht. Tegenwoordig liggen lang niet alle dorpen meer aan een zeewerende dijk. Door latere inpolderingen van stukken kwelder zijn deze dorpen verder landinwaarts komen te liggen.

De structuur van het dijkdorp is meestal langgerekt. De historische behuizing ligt veelal in de buurt van de dijk. Bij sommige dijkdorpen is een groot deel van de behuizing zelfs op het dijktalud aangelegd. Denk in dit verband bijvoorbeeld aan de Oudebildtdijk en het dorp Westhoek.

Dijkdorpen in Fryslân

Sommige dijkdorpen liggen tegenwoordig verrassend ver het binnenland in. Zo is het dorp Reahûs ontstaan langs de Slachtedyk, tegenwoordig een slaperdijk waarover eens in de vier jaar een grote wandeltocht voert. De buurdorpen Peazens en Moddergat zijn de enige Friese dijkdorpen die nog in de directe nabijheid van een zeewerende dijk zijn gelegen. De voormalige dijk- en vissershuisjes zeggen iets over de historische relatie die deze dorpen met de zee hadden. Andere Friese dijkdorpen zijn Kollumerpomp en Bitgummole. Die laatste is langs een voormalige zeedijk van de Middelzee ontstaan.

Kollumerpomp, huis vlak bij (slaper)dijk
Wierum vanaf dijk gezien (RCE)
Dijkcoupure Alddyk

Bespiegeling voor de toekomst

Dijkdorpen met hun dijken, als poortwachters van de zee, bewaakten eeuwenlang het bestaansrecht van het achterland. Om deze nobele rol ook in de toekomst te kunnen vervullen, moeten er kansen benut worden om de eigen leefklimaat veilig te stellen: op de dijk, tussen periodiek binnen- en onvermurwbaar buitenwater. Met energie teveel, geproduceerd door golven waarvan voorouders wakker lagen.

Gerelateerde dorpen en steden:

Bitgummole

Blauwhuis

Kollumerpomp

Moddergat

Peazens

Reahûs

Warfstermolen